Wielu klientów zastanawia się, czy możliwy jest zwrot towaru bez paragonu. Choć paragon często ułatwia procedurę, nie zawsze jest on niezbędny. Polska regulacja prawna przewiduje alternatywne metody potwierdzenia zakupu, które są równie ważne.
Czy zwrot towaru bez paragonu jest możliwy?
Zgodnie z obowiązującym prawem, paragon fiskalny nie jest jedynym dopuszczalnym dowodem zakupu. W myśl przepisów konsumenckich, klient ma możliwość zwrócenia towaru także wtedy, gdy nie posiada paragonu, pod warunkiem, że jest w stanie w inny sposób udowodnić dokonanie transakcji w konkretnym sklepie.
Rozporządzenie Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. dotyczące kas rejestrujących wskazuje jasno – dowód sprzedaży to nie tylko paragon, ale również inne dokumenty – w tym faktura, potwierdzenie płatności kartą czy przelewem, a nawet oświadczenie klienta i zeznania świadków.
Jakie dokumenty mogą zastąpić paragon?
W sytuacji zagubienia paragonu klient może posłużyć się innymi formami potwierdzenia zakupu. Sprzedawca, jeśli prowadzi ewidencję sprzedaży w systemie elektronicznym, może dodatkowo zweryfikować transakcję w swojej bazie danych. Do najczęściej uznawanych dowodów należą:
- faktura VAT lub faktura uproszczona,
- potwierdzenie płatności kartą – wydruk z terminala,
- potwierdzenie przelewu z konta bankowego,
- wiadomość e-mail z potwierdzeniem zamówienia,
- podbity dokument gwarancyjny,
- pisemne potwierdzenie zawarcia umowy,
- zeznania świadków potwierdzające zakup.
W przypadku sprzedaży internetowej, często wystarczające są potwierdzenia przesyłane drogą elektroniczną. Warto przy tym pamiętać, że żądanie przez sprzedawcę wyłącznie paragonu jako podstawy zwrotu może być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.
Czy sklepy mogą odmówić przyjęcia zwrotu?
Choć zwrot towaru bez paragonu jest dopuszczalny, to jego przyjęcie zależy od wewnętrznej polityki sklepu. Ustawodawca nie narzuca obowiązku przyjmowania zwrotów w przypadku zakupów stacjonarnych, o ile towar nie jest wadliwy. Sklep może zatem odmówić przyjęcia towaru z powrotem, nawet jeśli klient okaże dowód zakupu.
Jednak w przypadku towarów wadliwych, konsument ma prawo do złożenia reklamacji bez względu na politykę sklepu. Ograniczenie możliwości reklamacji – np. poprzez wymaganie wyłącznie paragonu – może zostać zakwestionowane przez UOKiK jako działanie sprzeczne z przepisami.
Sprzedawca nie ma prawa uzależniać przyjęcia reklamacji od przedstawienia paragonu fiskalnego, jeśli istnieją inne dowody zakupu – potwierdził to Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Zwrot towaru a przepisy wewnętrzne sklepu
Wiele sklepów wprowadza własne zasady dotyczące zwrotów, np. akceptując tylko oryginalne opakowanie lub ustalając maksymalny termin na zwrot. Istotne jest jednak to, że wewnętrzny regulamin nie może ograniczać praw konsumenta wynikających z ustawy. W przypadku sporów, konsument może interweniować u UOKiK lub skorzystać z mediacji.
Co mówi UOKiK?
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie wypowiadał się w sprawie zwrotów i reklamacji. W szczególności uznał za niedozwolone praktyki takie jak:
- uzależnianie zwrotu pieniędzy od przedstawienia oryginalnego paragonu,
- odmowa reklamacji z powodu braku paragonu,
- informowanie klientów, że tylko paragon uprawnia do zwrotu.
Działania te zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych i mogą skutkować nałożeniem kar finansowych na przedsiębiorców.
Jakie są prawa konsumenta przy reklamacji towaru?
Reklamacja to niezbywalne prawo konsumenta. W przypadku, gdy zakupiony towar ma wadę fizyczną lub nie jest zgodny z umową, klient może domagać się jednej z czterech form naprawienia szkody:
- naprawy towaru,
- wymiany na nowy,
- obniżenia ceny,
- odstąpienia od umowy i zwrotu pieniędzy (jeśli wada jest istotna).
Po złożeniu reklamacji, sprzedawca ma 14 dni na ustosunkowanie się do żądań klienta. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza automatyczne uznanie reklamacji za zasadną.
Reklamacja – co może być dowodem?
Podobnie jak w przypadku zwrotów, również przy reklamacji paragon nie jest jedynym uznawanym dowodem zakupu. Klient może wykorzystać:
- wydruk z karty płatniczej,
- fakturę lub jej elektroniczną wersję,
- potwierdzenie przelewu,
- dane z konta sklepu internetowego,
- świadectwo gwarancji,
- zeznania świadków.
W przypadku reklamacji nie można ograniczać prawa konsumenta przez wewnętrzne zasady sklepu. Co więcej, nawet jeśli klient nie posiada żadnego dokumentu, a sprzedawca jest w stanie zidentyfikować transakcję w swoim systemie, powinien on rozpatrzyć reklamację.
Jak wygląda procedura zwrotu bez paragonu od strony sprzedawcy?
O ile klient dostarczy wiarygodny dowód zakupu, sprzedawca ma możliwość przyjęcia zwrotu towaru. W przypadku sprzedaży ewidencjonowanej na kasie fiskalnej, nie można po prostu „odbić” zwrotu na kasie fiskalnej. Zamiast tego prowadzi się tzw. zeszyt zwrotów.
Co zawiera zeszyt zwrotów?
Zgodnie z przepisami, zeszyt zwrotów powinien zawierać następujące informacje:
- datę dokonania sprzedaży i zwrotu,
- nazwę towaru lub usługi,
- wartość brutto zwracanego towaru oraz podatek należny,
- informację o dokumencie potwierdzającym sprzedaż,
- protokół przyjęcia zwrotu podpisany przez obie strony.
W przypadku braku paragonu, protokół powinien zawierać informację o innym dowodzie zakupu – np. potwierdzeniu przelewu. Zgodność danych sprzedażowych może być zweryfikowana przez sprzedawcę w systemie elektronicznym.
Jak wygląda zwrot towaru zakupionego przez internet?
Przy zakupach na odległość, np. przez internet, konsument ma jeszcze większe uprawnienia. Może odstąpić od umowy w ciągu 14 dni od otrzymania towaru bez podania przyczyny. Co więcej, sprzedawca ma obowiązek zwrócić pieniądze, jeśli towar wróci w stanie nienaruszonym.
W takich przypadkach dowodem zakupu może być:
- wiadomość e-mail z potwierdzeniem zamówienia,
- potwierdzenie płatności online,
- faktura elektroniczna,
- dane z konta klienta w sklepie internetowym.
Nie można zatem żądać od klienta fizycznego paragonu fiskalnego, jeśli zakupu dokonano online. Takie żądanie byłoby niezgodne z przepisami prawa i może zostać zakwestionowane przez UOKiK.
Dlaczego mimo wszystko warto zachować paragon?
Choć przepisy dopuszczają inne formy potwierdzenia zakupu, paragon pozostaje najprostszą i najszybszą metodą udowodnienia transakcji. W przypadku jego posiadania, zarówno zwrot, jak i reklamacja przebiegają sprawniej.
Paragon nie jest obowiązkowy, ale jego okazanie może znacząco ułatwić procedurę zwrotu lub reklamacji – zarówno klientowi, jak i sprzedawcy.
Z tego względu warto uczulać klientów na konieczność przechowywania paragonów, zwłaszcza przy zakupach towarów o wyższej wartości. Nie chodzi wyłącznie o prawa, ale również o wygodę w sytuacjach spornych.
Co warto zapamietać?:
- Zwrot towaru bez paragonu jest możliwy, jeśli klient potrafi udowodnić zakup innymi dokumentami, takimi jak faktura, potwierdzenie płatności czy oświadczenie.
- Sklepy nie są zobowiązane do przyjmowania zwrotów bez paragonu, ale nie mogą odmówić reklamacji towarów wadliwych, niezależnie od posiadanych dowodów zakupu.
- UOKiK uznaje za niedozwolone praktyki, takie jak uzależnianie zwrotu od przedstawienia paragonu lub odmowa reklamacji z powodu jego braku.
- W przypadku zakupów internetowych, konsument ma 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny, a dowodem zakupu mogą być e-maile lub potwierdzenia płatności.
- Mimo że paragon nie jest obowiązkowy, jego posiadanie znacznie ułatwia proces zwrotu i reklamacji, dlatego warto go przechowywać.
