Catan to gra strategiczna dla 3–4 osób, w której zdobywasz surowce, handlujesz z innymi i rozbudowujesz swoją osadę. Wygrywa gracz, który jako pierwszy zdobędzie 10 punktów zwycięstwa. Najważniejsze są trzy elementy: dobre rozmieszczenie początkowych osad, rozsądny handel i sprawne wykonywanie kolejnych faz tury.
Jakie surowce są na planszy?
Plansza składa się z pól terenu, a każde z nich – poza pustynią – produkuje określony surowiec. Produkcja uruchamia się, gdy rzut kośćmi wskaże liczbę znajdującą się przy danym polu. Surowce służą do budowania dróg, osad i miast oraz kupowania kart rozwoju.
| Teren | Produkowany surowiec |
|---|---|
| Las | Drewno |
| Pole | Zboże |
| Pastwisko | Wełna |
| Góry | Ruda |
| Wzgórza | Glina |
Na początku gry każdy uczestnik ustawia dwie osady i dwie drogi. Osada powinna sąsiadować z kilkoma różnymi terenami, aby zapewniać dostęp do większej liczby surowców. Pozycje startowe wpływają na całą późniejszą rozgrywkę.
Jak wygląda tura gracza?
Każda tura ma trzy podstawowe fazy. Po rzucie kośćmi możesz wykonać handel i budować w wybranej przez siebie kolejności, ale najpierw trzeba rozpatrzyć wynik rzutu.
- Rzut kośćmi – suma oczek wskazuje pola, które produkują surowce. Wszyscy gracze otrzymują karty za osady i miasta sąsiadujące z aktywnymi terenami. Miasto daje dwa surowce zamiast jednego.
- Handel – możesz wymieniać surowce z innymi graczami, jeśli obie strony zgodzą się na warunki. Możesz też handlować z bankiem w stosunku 4:1. Porty pozwalają uzyskać korzystniejszy kurs, na przykład 3:1 albo 2:1 dla wskazanego surowca.
- Budowa – wydajesz zgromadzone surowce na drogi, osady, miasta lub karty rozwoju. Każdy element ma własny koszt przedstawiony na karcie pomocy gracza.
Handel z innymi graczami nie podlega stałemu kursowi. Możesz zaproponować dowolną wymianę, na przykład zboże za drewno, ale druga osoba może odmówić. Bank działa według określonych zasad i nie negocjuje. Nie można też pożyczać kart ani wymieniać punktów zwycięstwa.
Punkty otrzymujesz przede wszystkim za osady i miasta. Dodatkowe punkty mogą zapewnić karty rozwoju oraz specjalne osiągnięcia, takie jak Najdłuższa Droga czy Największa Armia. Zwycięstwo następuje, gdy podczas swojej tury masz łącznie 10 punktów.
Co robi złodziej?
Wyrzucenie 7 nie uruchamia produkcji surowców. Zamiast tego aktywuje Złodzieja. Gracz, który wyrzucił tę liczbę, przestawia pionek na wybrane pole. Od tego momentu teren z tym pionkiem nie produkuje surowców, dopóki Złodziej nie zostanie przesunięty.
Uwaga: każdy gracz mający więcej niż 7 kart surowców musi odrzucić połowę, zaokrąglając w dół. Następnie aktywny gracz może wylosować jedną kartę od osoby posiadającej osadę lub miasto przy zablokowanym polu.
Przykładowo gracz z 9 kartami odrzuca 4, a gracz z 7 kartami nie odrzuca żadnej. Złodzieja można ustawić na polu, które daje rywalowi często potrzebny surowiec, ale czasem korzystniej jest zablokować własny teren przeciwnika tylko po to, by zdobyć konkretną kartę.
Jak zacząć grać lepiej?
Pierwsze decyzje nie muszą być perfekcyjne. W debiutanckiej partii skup się na produkcji, możliwości rozwoju i utrzymaniu kilku dróg zdobywania punktów:
- Wybieraj pola z 6 i 8 – te wyniki pojawiają się częściej niż większość pozostałych liczb, więc są zwykle cenniejsze.
- Łącz różne surowce – dostęp do drewna, gliny, zboża, wełny i rudy daje więcej możliwości niż silna produkcja tylko jednego rodzaju.
- Planuj osady pod kątem rozwoju – sprawdź, czy w pobliżu jest wolne skrzyżowanie i czy droga może doprowadzić do kolejnej osady.
- Korzystaj z handlu, ale nie wzmacniaj lidera – wymiana może pomóc obu stronom, lecz oddanie rywalowi brakującego surowca może przybliżyć go do zwycięstwa.
- Nie blokuj wciąż tej samej osoby – zbyt agresywne używanie Złodzieja może skłonić pozostałych graczy do wspólnego działania przeciwko tobie.
Najczęstszy błąd początkujących polega na budowaniu bez planu. Droga powinna prowadzić do wolnego miejsca pod osadę, a zakup karty rozwoju powinien wynikać z sytuacji na planszy, nie z samego faktu posiadania nadmiaru surowców. Port może stać się bardzo wartościowy, jeśli masz stały dostęp do jednego rodzaju produkcji.
W Catana wygrywa nie osoba, która zawsze rzuca najwyższe wyniki, lecz ta, która najlepiej wykorzystuje otrzymane surowce, negocjuje i reaguje na układ planszy. Zapamiętaj kolejność: rzuć kośćmi, rozpatrz Złodzieja, handluj i buduj. To wystarczy, aby rozpocząć pierwszą partię bez zgadywania, co można zrobić w swojej turze.
